سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )
520
تاريخ ايران ( فارسى )
هجوم و غارت طايفه آلانى 133 ميلادى پس از اين وقايع وضعيت داخلى پارت تا چندين سال آرام و مردم در امن و آرامش بودند . مهمترين حادثهاى كه رخ داد حمله و هجوم آلانها بوده است كه بتحريك فرسمن « 1 » سلطان ايبرى از دربندهاى قفقاز كه در دست او بود به پارت ريخته و يك قسمت از آنها نيز به كاپادوكيه شتافتند ، ولى در اينجا بدست آريان مورخ معروف رانده شدند . از طرف ديگر پادشاه پارت دست به يك سياست مضرى زده با پرداخت مبلغى نقد آنها را از خود راضى ساخته اين فتنه را دفع نمود . او در حقيقت در اين عمل ضعف خود را ظاهر ساخت . حملهء بلاش سوم بسوريه 161 ميلادى در سال مزبور زمانى كه ماركوس اورليوس « 2 » امپراطور روم شد سلطنت پارت با بلاش سوم بوده است كه چهارده سال قبل از اين بر تخت جلوس نموده بود ، او بار ديگر مصمم گشت كه همين كه موقع مناسبى به دستش آمد با روم وارد پيكار گردد . همانطور كه اغلب در گذشته اتفاق ميافتاد اولين ضربهء جنگ بر ارمنستان وارد آمده و آن مورد حمله قرار گرفت . پادشاه آنجا كه در تحت حمايت روم ميزيست معزول و اخراج شده و تيگران نامى كه از خاندان سلطنت سابق بود بجاى او برقرار گرديد . اليوس سوريانوس « 3 » كه اصلا از نژاد گول بود فورا با يك لژيون به مقابله شتافته وارد كارزار گرديد تيراندازان پارت لشكر او را به كلى نابود كرده و پارتيها بار ديگر از فرات گذشته به سوريه حملهور شدند . جنگهاى اويديوس « 4 » كاسيوس 163 ، 165 ميلادى هنوز پائيز 162 ميلادى تمام نشده بود كه لشكريان روم آمادهء ميدان جنگ گرديدند . حكمران سوريه ابتدا به جنگ تدافعى پرداخت ولى طولى نكشيد كه شروع به جنگ تعرضى نمود . در 163 در يك جنك سختى نزديك اوروپوس « 5 » پارتىها را شكست داده و به حالت هرجومرجى آنها را به اينطرف فرات عقب نشاند ، در ارمنستان نيز كه اهالى با روميان موافق بودند استاتيوس پريسكوس « 6 » بدون اينكه مقاومتى بشود ارتاكساتا را گرفته و خراب كرد .
--> ( 1 ) - Pharas manes . ( 2 ) - Marcus Aurelius . ( 3 ) - Aelius Severianus . ( 4 ) - Avidius Csaius . ( 5 ) - Evropus . ( 6 ) - Statius Priscus .